صفحه اول 1396/8/17
صفحات امروز
  • صفحه اول 1396/8/17
    1
  • سیاست فردا 1396/8/17
    2
  • سیاست فردا 1396/8/17
    3
  • زندگی فردا 1396/8/17
    4
  • مردم فردا 1396/8/17
    5
  • اقتصاد فردا 1396/8/17
    6
  • اقتصاد فردا 1396/8/17
    7
  • جهان فردا 1396/8/17
    8
  • جامعه فردا 1396/8/17
    9
  • کتاب فردا 1396/8/17
    10
  • فرهنگ فردا 1396/8/17
    11
  • فرهنگ فردا 1396/8/17
    12
  • فرهنگ فردا 1396/8/17
    13
  • فرهنگ فردا 1396/8/17
    14
  • ایران بزرگ 1396/8/17
    15
  • دیپلماسی فردا 1396/8/17
    16

ایران از افتادن به مسیر توطئه سعودی- آمریکایی اجتناب می‌کند

«نه» به جنگ‌طلبان منطقه

جامعه فردا: سال 2008 وقتی دیک چنی از سفر طولانی‌مدت خود از خاورمیانه به کشورش باز می‌گشت برابر خبرنگاری که از او می‌پرسید چه دستاوردی در خاورمیانه داشته است، گفت: «تقریبا هیچ چیز به‌جز مقداری قهوه» او به اردن، عربستان، عراق و عمان سفر کرده بود، اما نتوانسته بود یک گفت‌وگو یا حتی یک نتیجه مشترک بین همسایگان در خاورمیانه برسد. همان زمان روزنامه نیویورک‌تایمز نوشته بود «در خاورمیانه هیچ فهم مشترکی وجود ندارد، این را حتی آمریکا هم متوجه نمی‌شود!» در دوره‌ای که دیالوگ مشترک وجود ندارد صحنه خاورمیانه این روزها بوی جنگ می‌دهد، تندروها در ریاض، واشنگتن و تل‌آویو بر طبل جنگ می‌کوبند، محمد بن سلمان با آنکه سیاستمدار تازه‌کاری است، معمار سیاست‌های تهاجمی عربستان در ارتباط با ایران نیز هست. تا جایی که سفیر سابق آمریکا در اسرائیل، دنیل بی‌شاپیرو، او را«خطرناک» توصیف کرده بود، ایران چگونه می‌تواند منافع ملی خود را در خاورمیانه حفظ کند؟ شاید سؤال امروز مردم آن باشد که اگر یک موشک به نفتکش‌های ایران در خلیج فارس اصابت کند یا اینکه به قول سعودی‌ها آتش جنگ به مرزهای ما برسد پاسخ ایران چه خواهد بود؟ مسلما ایران با موشک پاسخ موشک‌های متجاوزین را خواهد داد، اما در زمانی که جنگ در صحنه دیپلماسی فعال است، آیا ایران توانسته است به خوبی نقش خود را ایفا کند؟پاسخ مثبت است. به نظر می‌رسد تهران می‌داند که باید چه کاری را انجام بدهد، در حالی که ترامپ و سعودی‌ها اصرار دارند موشک‌های بالستیک شلیک شده به فرودگاه ریاض را کار تهران بنامند، فرمانده سپاه پاسداران به سرعت وارد می‌شود و می‌گوید «اساسا ممکن نیست بتوانیم به یمنی‌ها موشک بدهیم» وزارت خارجه نیز مواضع قابل تاملی دارد، ظریف در توئیتر خود می‌نویسد «عربستان سعودی به جنگ‌های تجاوزگرانه، زورگویی در منطقه، رفتارهای بی‌ثبات‌کننده و اقدامات تحریک‌آمیز خطربار مشغول است و ایران را به خاطر عواقب این اقدامات مقصر می‌داند» موضع ایران در برابر جنگ‌طلبان منطقه بسیار عقلانی است، ظریف به‌جای فرافکنی مسئولیت حوادث را متوجه خود عربستان می‌داند و ایران را کشوری معرفی می‌کند که با وجود داشتن نیروی نظامی قابل اتکا و قدرتمند هیچ میلی به جنگ‌طلبی ندارد و این نه از موضع ضعف بلکه از سر عقلانیت، وقار و متانت است. ایران می‌توانست بگوید موشک‌های یمنی نشانه عمق نفوذ استراتژیک تهران است، اما نه تنها چنین شیوه‌ای در دیپلماسی امروز ایران جایی ندارد، بلکه به تندروهایی که علاقه دارند سر موشک‌های حوثی‌ها به سوی بندرهای جنوب خلیج فارس کج شود نیز اخطار می‌دهد. نوبخت سخنگوی دولت می‌گوید«سلایق شخصی در سیاست ایران جایی ندارد و منافع ملی را قربانی نمی‌کنیم» تهران به خوبی از طرح چیده شده روی میز آمریکا، اسرائیل و عربستان خبر دارد، المیادین نوشته است؛ «باراک رفید» روزنامه‌نگار اسرائیلی از مضمون نامه‌ای که وزارت خارجه این رژیم برای تمامی سفارتخانه‌ها و کنسولگری‌های خود در کشورهای مختلف فرستاده، پرده برداشت و نوشته است «برای نخستین بار اسرائیل به صورت علنی به کمک عربستان سعودی شتافت.» رهبر حزب‌الله لبنان نیز به خوبی از طرح‌های جنگ‌طلبانه در منطقه خبر دارد و نیز با عقلانیت پاسخ سعودی‌ها را می‌دهد.

پاسخ به تحولی خطرناک
دونالد ترامپ در جریان مبارزات انتخاباتی خود این امید را به وجود آورد که با کاهش تنش میان مسکو و واشنگتن، جو اضطراب‌آلود خاورمیانه، به خصوص در سوریه به سمت آرامش پیش برود و احتمالا با وساطت دو قدرت بزرگ، عربستان و ایران نیز باب مسالمت را با یکدیگر باز کنند. او در اولین کنفرانس خبری خود بعد از انتخاب شدن به عنوان رئیس‌جمهور آمریکا، بار‌ها تکرار کرد که «خوب خواهد شد» و «فوق‌العاده» خواهد بود «اگر ما بتوانیم با روسیه کنار بیاییم» چیزی که تاکنون اثری از تحقق آن دیده نمی‌شود. اما نقشه او پس از سفر به ریاض به صورت کامل تغییر کرد او قراردادی چند میلیارد دلاری نظامی با پادشاه عربستان می‌بندد و می‌گوید «موشک‌های ما عربستان را نجات داد» ترامپ در تماسی تلفنی با ملک سلمان پادشاه عربستان، با ریاض ابراز همبستگی کرده است، ترامپ می‌خواهد بحران را یک قدم جلو ببرد و ایران و عربستان را با یکدیگر رو در رو کند، اما اگر ترامپ علاقه دارد برای فروش بیشتر موشک‌هایش قمار کند، ایران به خوبی بازی او را بلد است، جایگاه ایران پدیده جدیدی نیست. در طول دو دهه گذشته حوادث بسیاری در منطقه روی داده است. رفتار ایرانی‌ها در منطقه تاریخچه‌ای از صلح‌طلبی و حل مشکلات را نشان می‌دهد. به طور مثال همکاری ضمنی ایران با ایالات متحده در افغانستان و در جریان جنگ علیه طالبان، کنترل کردن شبه نظامیان شیعه در عراق، ایفای نقش به عنوان میانجی در مناقشه میان آذربایجان و ارمنستان، متقاعد کردن دولت اسد به پیوستن به کنوانسیون منع استفاده از تسلیحات شیمیایی و نابودی ذخایر شیمیایی‌اش، جایگاه مستحکم در مبارزه با داعش در سوریه و عراق و جلوگیری از رادیکالیزه شدن اوضاع در بسیاری از نقاط منطقه از چچن تا خیزش بحرین، نمونه‌ای از این اقدامات هستند. از اقدامات صلح‌جویانه‌ای مانند دست دادن ظریف با وزیر امور خارجه عربستان در اجلاس مرداد ماه استانبول یا فرستادن پالس‌هایی که در موضوع حج مطرح بود، می‌گذریم. همچنین رفتار ایران حتی در برابر ناو‌های جنگی آمریکایی در خلیج فارس نیز اغلب حرفه‌ای بوده است، در تهران تصمیم گیران اصلی دیپلماسی را به خوبی می‌دانند. ایران در این روزهای دشوار به دنبال حفظ موقعیت و میانه‌روی در خاورمیانه است.